Thay khớp háng đã mang lại cuộc sống cho hàng trăm nghìn người mỗi năm trên toàn thế giới, là một thành công lớn trong nền y học. Việc thay khớp háng giúp người bệnh bớt đau đớn và việc sinh hoạt hằng ngày trở nên dễ dàng hơn.

Từ việc sử dụng các vật liệu như hợp kim, nhựa cao cấp, vật liệu polymer, gốm… các bác sĩ chấn thương chỉnh hình đã giúp người bệnh thoát khỏi đau đớn, lấy lại chức năng chi và kéo dài tuổi thọ của khớp nhân tạo. Trong hơn nửa thế kỷ qua, có nhiều tiến bộ trong việc thiết kế, cấu tạo và tăng tính năng gắn kết của khớp nhân tạo, tỷ lệ thành công của phẫu thuật thay khớp ngày càng tăng cao.

Thiết kế của khớp

Khớp háng là khớp lồi cầu vì chỏm xương đùi (đầu trên xương đùi) chuyển động bên trong ổ cối (thuộc xương chậu).

Để giống với tính chất này, một khớp háng nhân tạo phải có 3 phần: chuôi (stem) để gắn vào ống tủy xương đùi, chỏm (Head) thay thế chỏm xương đùi và Cup thay thế ổ cối của xương chậu. Mỗi phần được sản xuất với nhiều kích cỡ khác nhau, phù hợp với từng kích cỡ của người bệnh.

Có vài thiết kế chỏm dính liền chuôi, nhưng chủ yếu chỏm và chuôi gồm hai phần riêng biệt, giúp tùy biến về độ dài cổ cho phù hợp.

Hiện nay có nhiều hãng sản xuất khớp háng nhân tạo. Sử dụng thương hiệu nào phụ thuộc các yếu tố như nhu cầu người bệnh (tuổi, chất lượng xương, cân nặng, mức độ hoạt động và tình trạng sức khỏe), kinh nghiệm và thói quen sử dụng loại thiết bị của phẫu thuật viên, giá thành của khớp… Đây là những vấn đề mà người bệnh cần thảo luận cùng bác sĩ trước khi quyết định phẫu thuật thay khớp.

Cấu trúc của khớp

Nhiều người ghi nhớ ông John Charnley, một phẫu thuật viên chỉnh hình người Anh, người đầu tiên thực hiện thay khớp háng toàn phần với loại khớp có sự kết hợp giữa chuôi và chỏm bằng kim loại và Cup bằng nhựa, sử dụng xi măng giữ các thành phần của khớp.

Ngày nay phần chuôi được làm bằng hợp kim titan hoặc cobalt/crom, có nhiều hình dáng, kích thước khác nhau. Bề mặt chuôi nhẵn nếu khớp có xi măng, thô ráp nếu khớp không xi măng.

Chỏm được làm bằng cobalt/crom hoặc chất liệu gốm (oxid nhôm), bề mặt chỏm được đánh bóng giúp giảm tối đa lực ma sát, hạn chế mài mòn khi chỏm chuyển động trong Cup.

Cup gắn vào ổ cối được làm bằng kim loại. Lót mặt trong Cup là hợp chất cao phân tử polyethylene hoặc gốm.

Tổng trọng lượng của khớp nặng từ 14-18 ouns (400-510 gram) tùy thuộc kích cỡ của từng loại.

Các vật liệu tham gia cấu tạo nên khớp háng có 4 đặc điểm chung:

- Tương thích sinh học: có thể tồn tại trong cơ thể mà không gây ra bất kỳ một phản ứng toàn thân nào với cơ thể.

- Có khả năng chống mài mòn và suy thoái, vì vậy khớp nhân tạp có độ bền theo thời gian. Tính chất chống mài mòn đặc biệt quan trọng trong việc duy trì chức năng của khớp cũng như ngăn ngừa sự phá hủy của xương do các mảnh vỡ từ sự mài mòn của khớp nhân tạo gây ra.

- Chịu được những tác động cơ học do quá trình hoạt động của con người gây ra như lực tải trọng, lực nén, lực vặn xoắn.

- Đáp ứng được với các tiêu chuẩn cao nhất trong quá trình chế tạo và kiểm soát chất lượng, với chi phí hợp lý.

Tuổi thọ của khớp

Phẫu thuật thay khớp háng đã mang lại nhiều thành công to lớn, giúp người bệnh cải thiện tình trạng đau, phục hồi khả năng vận động của khớp. Tuy nhiên những vấn đề đang diễn ra như sự mòn khớp, sự tiêu xương do phản ứng sinh học từ các mảnh vỡ của sự mài mòn đang là vấn đề lớn, ấn định giới hạn về tuổi thọ của khớp nhân tạo. Theo kết quả nghiên cứu của Mỹ, 80% khớp háng nhân tạo có thể kéo dài được 20 năm.

Sưu tầm bởi Bệnh viện FV